Masz kontrolę z PIP? Zadzwoń, ogarniemy.

Inspektor pracy sprawdza dwie rzeczy naraz: bezpieczeństwo pracy i przestrzeganie prawa pracy. W praktyce najczęściej pyta o:

• szkolenia BHP - wstępne przy przyjęciu i okresowe, razem z terminami ważności,
• ocenę ryzyka zawodowego na każdym stanowisku i potwierdzenia, że pracownicy się z nią zapoznali,
• instrukcje BHP przy maszynach i na stanowiskach pracy,
• orzeczenia lekarskie o zdolności do pracy,
• dokumentację powypadkową, jeśli w firmie zdarzył się wypadek,
• ewidencję czasu pracy, umowy i wypłatę wynagrodzeń,
• stan techniczny stanowisk, oznakowanie i drogi ewakuacyjne.

Zakres zależy od tego, z czym inspektor przyszedł. Kontrola po skardze pracownika bywa wąska i dotyczy konkretnej sprawy, kontrola planowa zwykle obejmuje całość.

Zestaw, o który inspektor prosi najczęściej:

• karty szkoleń BHP wstępnych i zaświadczenia ze szkoleń okresowych,
• ocena ryzyka zawodowego dla stanowisk, które faktycznie są w firmie,
• instrukcje BHP i instrukcje obsługi maszyn,
• orzeczenia lekarskie z badań wstępnych, okresowych i kontrolnych,
• akta osobowe i umowy o pracę,
• ewidencja czasu pracy i potwierdzenia wypłat,
• rejestr wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
• rejestry czynników szkodliwych oraz wyniki pomiarów, jeśli takie czynniki występują,
• dokumenty przydziału odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej.

Nie wszystko dotyczy każdej firmy. Biuro rachunkowe ma inny zestaw niż zakład produkcyjny czy budowa.

Sama wizyta inspektora w małej firmie to zwykle od kilku godzin do dwóch dni. W większym zakładzie albo przy skomplikowanej sprawie kontrola bywa rozłożona na kilka wizyt przez kilka tygodni.

Warto pamiętać, że kontrola nie kończy się w dniu wyjścia inspektora. Jeśli stwierdzi nieprawidłowości, wydaje nakaz albo wystąpienie z terminem na ich usunięcie i trzeba na to pisemnie odpowiedzieć. Ten etap potrafi trwać dłużej niż sama wizyta.

Tak. Inspektor pracy ma prawo wejść do zakładu o każdej porze dnia i nocy, bez wcześniejszego uprzedzenia i bez zapowiedzi na piśmie. Wystarczy, że okaże legitymację służbową. Gdy sprawa wymaga natychmiastowego działania, na przykład przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia, kontrola zaczyna się na samą legitymację, a upoważnienie inspektor doręcza później.

W praktyce część kontroli jest zapowiadana, ale nie ma na to gwarancji. Najczęściej bez zapowiedzi przychodzi kontrola po wypadku i kontrola po skardze.

Inspektor ma kilka narzędzi, od najłagodniejszego do najostrzejszego:

• wystąpienie albo nakaz - polecenie usunięcia nieprawidłowości w wyznaczonym terminie, bez kary finansowej,
• mandat karny - w postępowaniu mandatowym inspektor może nałożyć grzywnę do 2000 zł, a przy powtórnym stwierdzeniu tego samego wykroczenia w ciągu dwóch lat do 5000 zł,
• wniosek do sądu - jeśli sprawa trafi do sądu, grzywna sięga 30 000 zł,
• wstrzymanie prac - gdy zagrożenie dla życia lub zdrowia jest bezpośrednie.

W praktyce przy pierwszej kontroli i braku zagrożenia inspektor zwykle wyznacza termin na poprawę. Znacznie gorzej wypada firma, która dostała nakaz i go nie wykonała.

Skarga pracownika to jedna z najczęstszych przyczyn kontroli. Inspekcja ma obowiązek ją rozpatrzyć i zwykle robi to szybko.

Dwie rzeczy warto wiedzieć:

• Nie dowiesz się, kto złożył skargę. Inspektor jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy informacji o osobie zgłaszającej i nie może ujawnić, że kontrola wynika ze skargi konkretnego pracownika, chyba że ten wyrazi na to pisemną zgodę.
• Kontrola po skardze bywa węższa niż planowa - inspektor zwykle idzie w temat zgłoszenia, na przykład w niewypłacone wynagrodzenie, godziny nadliczbowe albo warunki na konkretnym stanowisku. Ale jeśli po drodze zobaczy coś jeszcze, może rozszerzyć zakres.

Szukanie autora skargi to najgorsze, co można w tej sytuacji zrobić. Działania odwetowe wobec pracownika są osobnym problemem prawnym i tylko pogarszają sprawę.